لیزینگ كه در همه فرهنگ‌ها و دائرة‌المعارف‌های جهان بمفهوم اجاره معنا گردیده است. یك فعالیت اعتباری كاملاً تخصصی است و در حقیقت مجموعه‌ای است از مبادلات اقتصادی مبتنی بر خرید، اجاره و فروش هر نوع كالا یا ابزار سرمایه‌ای. در این روش شركت لیزینگ بعنوان موجر و متقاضی استفاده از تسهیلات لیزینگ بعنوان مستأجر نامیده می‌شود.

    در حال حاضر عملیات لیزینگ بدلیل گستردگی دامنه این صنعت در جهان و ایجاد نوآوریها و تكنیك‌های عملیاتی گوناگون و نیاز به كاربرد آن در زمینه‌های مختلف به روش‌های متعددی مورد استفاده قرار می‌گیرد ولی طبق تقسیم‌بندی شورای جهانی استانداردهای مالی، لیزینگ بطور عام به دو نوع لیزینگ عملیاتی و مالی تقسیم می‌شود. لیزینگ مالی یا به اصطلاح كاربردی آن در ایران اجاره بشرط تملیك از سال 1354 در كشور مرسوم می‌باشد. در این روش شركت لیزینگ (موجر) كالای مورد نیاز متقاضی (مستأجر) را با استفاده از منابع مالی خود از فروشنده یا سازنده آن خریداری و با قبول اینكه در صورت انجام كلیه تعهدات مندرج در قرارداد مستأجر اختیار دارد تا انتقال مالكیت عین مورد اجاره را از موجر تقاضا نماید، مورد اجاره را برای مدت تعیین شده در قرارداد، بصورت اجاره در اختیار مستأجر قرار می‌دهد. بدین ترتیب مستأجر در پایان دوره قرارداد مختار خواهد بود كه مورد اجاره را تملیك نماید و یا آنرا به موجر مسترد و یا قرارداد اجاره را تمدید كند. با این حساب با استفاده از این روش ضمن آنكه امكانات لازم جهت تأمین تجهیزات و ابزار كار جدیدتر و مدرن‌تر برای مستأجر فراهم می‌آید موجبات افزایش راندمان تولید در بخشهای مختلف نیز مهیا می‌گردد. زیرا همانگونه كه امروزه در بازار مبادلات اعتباری كشورهای پیشرفته مرسوم است مستأجر می‌تواند با استرداد مورد اجاره به موجر در پایان دوره قرارداد (یا تسویه كامل تعهدات در طول دوره) با فاصله زمانی اندكی همان تجهیزات را بشكلی مدرن‌تر و پیشرفته‌تر تحصیل نماید. بدین ترتیب دامنه فعالیت لیزینگ محدود و منحصر به تأمین اعتبار برای تهیه نوع خاصی از كالاها نبوده و در كلیه زمینه‌های تولید كالا و خدمات كه امكان اعطای تسهیلات به روش لیزینگ وجود داشته باشد قابل توسعه و تعمیم خواهد بود. از اینرو عملیات لیزینگ طی دهه‌های اخیر در كلیه جوامع پیشرفته‌ و در حال رشد از گستردگی چشمگیری برخوردار شده بطوریكه وسعت فعالیت این ابزار مالی از انواع لوازم خانگی، كامپیوتر، وسایط نقلیه شخصی و عمومی تا مدرنترین و پیچیده‌ترین تجهیزات علمی و پزشكی، خطوط تولید، هواپیماها، شناورها، سكوهای نفتی، ماهواره‌ها و حتی فیلمهای سینمائی را در برگرفته است.

    لیزینگ (اجاره) قدمتی به اندازه طول تاریخ بشریت دارد ولی پیدایش لیزینگ مدرن به مفهوم امروزی آن از اوایل دهه 1950 ابتداء در انگلستان و سپس در ایالات متحده آمریكا اتفاق افتاده و به سرعت در سرتاسر جهان گسترش یافت. طبق آمارهای اعلام شده از جانب مؤسسه "پول اروپائی" بعنوان بزرگترین مركز مطالعاتی لیزینگ جهان، مجموع مبادلات این ابزار اعتباری در پنجاه كشور مطرح در پایان سال 2007 به رقمی در حدود 760میلیارد دلار بالغ گردیده و از این لحاظ توانسته است جایگاه خود را بعد از وامهای مستقیم بانكی بعنوان دومین ابزار مهّم تأمین اعتبار در سطح بین‌المللی تثبیت نماید.

   

مزایای لیزینگ

بی‌تردید كسب جایگاه دومین ابزار مهّم تأمین اعتبار در سطح بین‌المللی متكی بر ویژگیهایی است كه لیزینگ نسبت به سایر روشهای تأمین منابع مالی دارا میباشد این ویژگیها عبارتند از:

1- ایجاد اشتغال و گسترش سطح تولید: لیزینگ یكی از روش های بسیار موثر در ایجاد اشتغال محسوب می شود، زیرا می توانـد شرایـط لازم كار برای متخصصان یا افرادی كه توانایـی انجام كار دارند، لیـكن از امكانات و تجـهیزات لازم برخوردار نیستند را فراهم كند. همچنین در شركت های تولیدی از طریق كمك فروش و افزایش تولیدات و روان كردن چرخه تولید، به ایجاد اشتغال و حفظ آن كمك شایان توجهی خواهد كرد.

2- ضد تورمی  بودن: تامین مالی به روش لیزینگ به دلیل عدم تزریق مستقیم وجوه به بازار و پیشگیری و بازدارندگی این روش از ورود مستقیم منابعی كه به صورت تسهیلات واگذار می شود، دارای خاصیت ضد تورمی است. ایـن شیوه تامین مالی خصوصا در روش لیزینگ كمك فروش، از یك سو به چرخه تولید و افزایش حجم محصول تولیدی كمك كرده و در نتیجه، سطح تولید داخلی را بالا می برد و از سوی دیگر، از طریق واگذاری تسهیلات برای خرید محصولات تولیدی و ایجاد اشتغال و افزایـش عرضه محـصولات مورد نیاز جامعه، ضمن بالابردن میزان تولید ناخالص داخـلی، به عنوان یك اهرم ضدتورمی عمل می كند.

3- غیروثیقه ای بودن: چون شركت لیزینگ در طول مدت اجاره مالك تجهیزات و دستگاه ها مورد اجاره باقی می ماند، بنابراین در شرایط معمول از مستاجر وثـیقه ای مطالبه نمی كند، مـگر در موارد خاص. لذا در مواردی كه مستـاجر وثیقه باارزشی نداشته باشد، از دریافت تسهیلات به صورت اجاره در قالب روش های لیزینگ محروم نمی شود.

4- كاهش ریسك تجاری: ارجحیت اجاره دارایی ها نسبت به خرید آنها می توانـد به ایـن دلـیل باشد كه اجاره دارایی، ریسكی كمتر از مالكیت آن داراست و به همین دلیل مدیران و تصمیم گیرندگان شركت ها یا واحدهای تجاری ممكن است برای كاهش ریـسك تجاری شان مسوولیـت های مربـوط به سرمایـه گـذاری و اداره ساختمان، ماشین آلات و تجهیزات را به یك موسسه دیگر واگذار كنند.

5-  سهولت نسبی در مقایسه با سایر شیوه های تامین مالی: در بسیاری از موارد با استفاده از روش های اجاره ممكن است گشایشی در محدودیت مصرف منابع مالی و راهی برای فرار از انعقاد قراردادهای مالی پر محدودیت ایجاد شود، زیرا در آن صورت می توان منابع نقدی جاری كه برای خرید كالای مورد اجاره مورد نیاز بود را برای انجام سایر امور اختصاص داد.

6- امكان جایگزینی، همگام با تغییرات تكنولوژیكی: لیزینگ قراردادی است كه مستاجر را از خطر تغییرات تكنولوژیكی و لزوم جایگزین كردن ماشـین آلات قدیمی یا سایر شرایـطی كه به علت ابـهام وضع آتی می تواند او را از نقطـه نظر اقتصادی مورد تهدید قرار دهد، مصون نگاه داشته و حمایت می كند.

7- صرفه جویی در مصرف سرمایـه مستاجر: شركت های اجاره ای، قسمـت عمده و گاهی تا صددرصد سرمـایه گذاری اولیه لازم برای یك كارخانه یا تجهیزات مورد نیاز آن را تامین می كنند، به این ترتیب مستاجر می تواند منابع مالی خود را صرف سایر مخارج لازم كند یا حتی آن را پس انداز كند.

8- ایجاد منبع مالی جدید: روش اجاره داری، منبع مالی اضافی را برای شركت های بازرگانی و صنعتی فراهم می كند. بدین ترتیب درحالی كه خطوط اعتباری موجود برای مستاجر حفظ می شود، خط اعتباری جدیدی نیز به او ارائه می‌‌شود.

9- امكان تملك تجهیزات و دستگاه ها: در بعضی از روش های لیزینگ اجاره اعتباری مستاجر می تواند در پایان مدت قرارداد با پرداخـت مبلغ كـمی كه در تاریخ عـقد قرارداد تعییـن شده است، تـجـهیزات یا دستگاه های مورد اجاره را به مالكیت خود درآورد. در مواردی كه مستاجر به دلایلی از جمله از رده خارج شدن تجـهیزات و دسـتگاه ها یا عدم نیاز به ادامه استفاده از آنها و غیره، تمایلی به تملك تجهیزات و دستگاه ها نداشتـه باشد، می تواند از این حق استفاده نكرده و مورد اجاره را به موجر عودت دهد.

10- افزایش ظرفیت وا م گیری: معمولا اجاره یك روش تمین مالی خارج از ترازنـامه است و چون ارقام آن در دفـاتر مستاجر ثبت نمی شود، ظرفیت استقراض وی افزایش می یابد. در ادامه به دلیل مزایای متعدد مترتب بر لیزینگ، سایر مزیت ها فقط نام برده می شود:

11- انعطاف پذیری، 12 انتقال مزایـای مالیاتی 13 مزیـت مالیات بر درآمد، 14 تامین هزیـنه های جانبی 15 امكان انعكاس یا عدم انعكاس معامله در ترازنامه 16 مدیریت وجوه نقد، 17 گریز از محدودیت های بودجه سرمـایه ای، 18 بازده افزوده بر دارایی و...